Kalmomin Bukukuwa da Ma’anarsu for Primary 4

Kalmomin Bukukuwa

Performance Objectives

By the end of the lesson, students should be able to:

1. bayyana ma’anar waɗannan bukukuwa ta hanyar karanta Ƙirƙiren labari game da: Kalankuwa, Takutaha, da Maulidi;
2. amsa tambayoyi dangane da labarin;
3. rubuta kalmomin bukukuwa.

Ma’anar Biki

Biki wani lokaci ne na musamman da mutane ke taruwa don murna ko tunawa da wani abu mai muhimmanci.

A kasar Hausa, akwai bukukuwa daban-daban da ake yi. Waɗannan bukukuwa suna da nasu kalmomi na musamman da ake amfani da su.

Wasu Bukukuwa da Kalmominsu

Za a kalli wasu bukukuwa guda uku da kuma kalmomin da suka shafi kowannensu:

Kalankuwa

Kalankuwa biki ne na noma da girbi. Manoma suna yin wannan biki bayan sun gama girbin amfanin gonarsu. Suna murna da godiya ga Allah saboda albarkar da ya ba su. Ana yin rawa da waka da kuma cin abinci mai dadi.

Kalmomin da suka shafi Kalankuwa sun haɗa da:

1. Girbi: Fitar da amfanin gona daga gona.
2. Noma: Aikin shuka da kula da amfanin gona.
3. Rawa: Motsa jiki da kafafu da hannaye tare da kida.
4. Waka: Rera waƙoƙi na murna.
5. Abinci: Kayan da ake ci don koshi.
6. Farin ciki: Jin dadi da annashuwa.

Takutaha

Takutaha biki ne na gargajiya da ake yi a wasu masarautun Hausa. Yana nuna jarumtaka da ƙarfin doki. Mahaya doki suna yin ado da kayan ado masu kyau, su hau dawakansu, su yi gudu da tsalle-tsalle. Sarki ko Hakimi yana halartar bikin.

Kalmomin da suka shafi Takutaha sun haɗa da:

1. Doki: Dabba mai ƙarfi da ake hawa.
2. Mahayi: Mutumin da yake hawan doki.
3. Sarki: Shugaban masarauta.
4. Hawa: Zama a kan doki ko wata dabba.
5. Ado: Kayan ƙawa da ake sawa ko ratayawa.
6. Kaho: Kayan busa da ake amfani da shi don sanarwa ko murna.

Maulidi

Maulidi biki ne na addinin Musulunci da ake yi don tunawa da ranar haihuwar Annabi Muhammad (SAW). Musulmai suna taruwa don yin addu’o’i, karanta Alkur’ani, da kuma sauraron wa’azi. Wasu suna bayar da sadaka ga mabukata.

Kalmomin da suka shafi Maulidi sun haɗa da:

1. Annabi: Manzon Allah.
2. Addu’a: Roƙon Allah.
3. Karatu: Karanta littattafai, musamman Alkur’ani.
4. Sadaka: Bayar da kyauta ga mabukata don neman lada.
5. Taro: Taruwar mutane a wuri guda.
6. Salati: Addu’ar neman albarka ga Annabi Muhammad (SAW).

Labari Akan Bukukuwa

A wata rana, Malam Musa ya zauna da yaransa, Amina da Salisu, don ba su labarin bukukuwa. Ya ce, “Yara na, a ƙasarmu akwai bukukuwa masu yawa. Kowanne biki yana da nasa muhimmanci da kuma kalmomi na musamman.”

Amina ta tambaya, “Baba, wane biki ne na farko da za ka gaya mana?”

Malam Musa ya fara da cewa, “Akwai Kalankuwa. Wannan biki ne na girbi. Manoma suna yin noma tuƙuru, idan suka gama girbi, sai su yi murna. Suna rawa da waka, suna cin abinci mai dadi, kuma kowa yana cikin farin ciki.”

Salisu ya ce, “Na ji labarin wani biki da ake hawan doki. Shin wane ne?”

Malam Musa ya amsa, “Wannan shi ne Takutaha. A wannan bikin, mahaya doki suna yin ado da kayan kyau, su hau doki. Suna nuna bajinta ga sarki. Ana busa kaho don murna.”

Amina ta sake tambaya, “Baba, akwai kuma wani biki na addini?”

Malam Musa ya yi murmushi, ya ce, “Eh, akwai Maulidi. Wannan biki ne na tunawa da haihuwar Annabi Muhammad (SAW). Musulmai suna yin addu’a, suna karatu na Alkur’ani, kuma suna bayar da sadaka. Ana yin taro mai girma don tunawa da Annabi. Kowa yana yin salati ga Annabi.”

Amina da Salisu sun ji dadi sosai da labarin bukukuwan. Sun fahimci cewa bukukuwa suna haɗa mutane wuri guda don murna da tunawa.

Tambayoyi Akan Labarin

Amsa waɗannan tambayoyin dangane da labarin da aka karanta:

1. Wane ne ya ba Amina da Salisu labarin bukukuwa?
2. Wane biki ne na noma da girbi?
3. Menene manoma suke yi a bikin Kalankuwa?
4. Wane biki ne ake hawan doki da nuna bajinta?
5. Wane ne yake halartar bikin Takutaha?
6. Wane biki ne na tunawa da haihuwar Annabi Muhammad (SAW)?
7. Menene Musulmai suke yi a bikin Maulidi?
8. Rubuta kalmomi biyu da suka shafi kowane biki daga cikin ukun da aka ambata.

Rubuta Kalmomin Bukukuwa

Rubuta waɗannan kalmomin bukukuwa a cikin littafin rubutunka, sannan ka rubuta ma’anarsu a gaban kowace kalma:

1. Girbi
2. Noma
3. Rawa
4. Doki
5. Mahayi
6. Sarki
7. Annabi
8. Addu’a
9. Sadaka
10. Taro