ARTICLE CONTENTSOn this page 10 sections
Ọnụọgụgụ nkịtị: (1-20)
Performance Objectives
By the end of the lesson, students should be able to:
- ịgụ ọnụọgụgụ bido n’otu ruo n’iri abụọ;
- iji ahịrịmfe gosipụta ọnụọgụgụ;
- ịmakọ nọmba na mkpụrụokwu nakwa ọnọdụ dị iche iche a na-agụ ọnụọgụgụ;
- itinye ọnụọgụgụ n’oghere site n’otu ruo na iri abụọ
- idepụta ọnụọgụgụ.
Gịnị Bụ Ọnụọgụgụ?
Ọnụọgụgụ bụ ihe anyị na-eji agụ ihe ma ọ bụ na-akọwa ole ihe dị.
A na-eji ọnụọgụgụ agụ ihe dị ka mmadụ, anụmanụ, mkpụrụ osisi, na ihe ndị ọzọ. Ọnụọgụgụ na-enyere aka ịmata ole ihe dị n’otu ebe ma ọ bụ ole ihe mmadụ nwere.
Ịgụ na Ịmata Ọnụọgụgụ site n’Otu Ruo n’Iri Abụọ
Ịgụ ọnụọgụgụ bụ ịkpọ aha nọmba n’usoro ziri ezi. Ịmata ọnụọgụgụ bụ ịmata nọmba ahụ mgbe ị hụrụ ya ma ọ bụ mgbe ị nụrụ ya. Nke a na-enyere aka ịgụ ihe dị iche iche gburugburu ebe obibi.
Nọmba site n’otu ruo n’iri abụọ na aha ha n’Igbo bụ:
| Nọmba (Numeral) | Aha ya n’Igbo (Igbo Word) |
|---|---|
| 1 | Otu |
| 2 | Abụọ |
| 3 | Atọ |
| 4 | Anọ |
| 5 | Ise |
| 6 | Isii |
| 7 | Asaa |
| 8 | Asatọ |
| 9 | Iteghete |
| 10 | Iri |
| 11 | Iri na otu |
| 12 | Iri na abụọ |
| 13 | Iri na atọ |
| 14 | Iri na anọ |
| 15 | Iri na ise |
| 16 | Iri na isii |
| 17 | Iri na asaa |
| 18 | Iri na asatọ |
| 19 | Iri na iteghete |
| 20 | Iri abụọ |
A na-eji ọnụọgụgụ agụ ihe dị iche iche. Dịka ọmụmaatụ, a pụrụ iji ha gụọ okwuchi karama, nchọrọkọtọ, ma ọ bụ mkpụrụ mgbakọ.
Iji Ahịrịmfe Gosipụta Ọnụọgụgụ
Ahịrịmfe bụ ahịrị dị mfe a na-ese iji gosipụta ọnụọgụgụ. A na-akpọkwa ha akara ngụkọta. Ha na-enyere aka ịgụ ihe n’ụzọ dị mfe, karịsịa mgbe a na-agụ ihe ruru ise ma ọ bụ karịa.
Ụzọ e si eji ahịrịmfe gosipụta ọnụọgụgụ bụ:
- Maka nọmba otu (1), see otu ahịrị: |
- Maka nọmba abụọ (2), see ahịrị abụọ: ||
- Maka nọmba atọ (3), see ahịrị atọ: |||
- Maka nọmba anọ (4), see ahịrị anọ: ||||
- Maka nọmba ise (5), see ahịrị anọ na otu ahịrị gafere ha: ||||
Mgbe a na-agụ ihe karịrị ise, a na-amalite ọzọ site na otu ahịrị. Dịka ọmụmaatụ, isii (6) ga-abụ |||| |.
A pụrụ iji ahịrịmfe kwupụta afọ mmadụ dị. Dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na mmadụ dị afọ asaa, a pụrụ igosi ya site na ahịrịmfe ndị a: |||| ||.
Ịmakọ Nọmba na Mkpụrụokwu
Ịmakọ nọmba na mkpụrụokwu bụ ijikọ nọmba e dere ede na aha ya n’Igbo. Nke a na-enyere aka ịmata nọmba ahụ n’ụdị abụọ ahụ.
Ihe atụ maka ịmakọ nọmba na mkpụrụokwu bụ:
- 1 – Otu
- 5 – Ise
- 10 – Iri
- 15 – Iri na ise
- 20 – Iri abụọ
Ịde Ọnụọgụgụ site n’Otu Ruo n’Iri Abụọ
Ịde ọnụọgụgụ bụ ide ma nọmba ahụ ma aha ya n’Igbo. Nke a na-enyere aka ịmụta otu e si ede ha nke ọma.
Ụzọ e si ede ọnụọgụgụ site n’otu ruo n’iri abụọ bụ:
- 1 – Otu
- 2 – Abụọ
- 3 – Atọ
- 4 – Anọ
- 5 – Ise
- 6 – Isii
- 7 – Asaa
- 8 – Asatọ
- 9 – Iteghete
- 10 – Iri
- 11 – Iri na otu
- 12 – Iri na abụọ
- 13 – Iri na atọ
- 14 – Iri na anọ
- 15 – Iri na ise
- 16 – Iri na isii
- 17 – Iri na asaa
- 18 – Iri na asatọ
- 19 – Iri na iteghete
- 20 – Iri abụọ
Ịtinye Ọnụọgụgụ n’Oghere
Mgbe ụfọdụ, a na-ahapụ oghere n’usoro ọnụọgụgụ. Ịtinye ọnụọgụgụ n’oghere bụ ide nọmba na-efu efu n’usoro ahụ.
Ihe atụ nke ọnụọgụgụ nwere oghere bụ:
- 1, 2, ___, 4, 5
- 6, ___, 8, 9, 10
- 11, 12, ___, 14, 15
- 16, 17, ___, 19, 20
Ịhazigharị Ọnụọgụgụ
Ịhazigharị ọnụọgụgụ bụ itinye nọmba ndị e jikọtara ọnụ n’usoro ziri ezi, site na nke kacha nta ruo na nke kacha ukwuu.
Ihe atụ nke ọnụọgụgụ a ga-hazigharị bụ:
- 3, 1, 2
- 5, 4, 6
- 10, 8, 9, 7
- 13, 11, 12
- 18, 20, 19, 17
Ịghọta Iri (10) na Iri Abụọ (20)
Nọmba iri (10) na iri abụọ (20) dị mkpa n’ịgụ ọnụọgụgụ. A na-eji nọmba efu (0) eme ihe mgbe a na-ede ha.
Iri (10) bụ nọmba e ji otu (1) na efu (0) dee.
Iri abụọ (20) bụ nọmba e ji abụọ (2) na efu (0) dee.
Ịghọta otu e si ede nọmba ndị a na-enyere aka ịgụ ọnụọgụgụ buru ibu n’ọdịnihu.



0 comments
Open the discussion when you need it. Comments stay collapsed until requested so the initial article remains light.