Atọ́nà Ìwé Kíkà àti Àwọn Apá Ìwé for Primary 1

Atọ́nà Ìwé Kíkà àti Àwọn Apá Ìwé

Performance Objectives

By the end of the lesson, students should be able to:

1. ṣe ìdámọ̀ páálí ojú-ìwé yàtọ̀ sí ẹ̀yìn ìwé;
2. tọ́ka sí òkè ìwé àti ìsàlẹ̀ ìwé;
3. sọ ìyàtọ̀ tí ó wà láàárin àkọlé ìwé àti ẹ̀ka-àkọlé;
4. ṣe àfihàn apá ibi tí ó yẹ kí a ti bẹ̀rẹ̀ ìwé kíkà;
5. ṣe àfihàn bí ó ti yẹ kí nọ́ḿbà ojú-ìwé rí.

Kíkà Ìwé àti Àwọn Apá Rẹ̀

Ìwé jẹ́ ohun pàtàkì tí a fi ń kọ́ ẹ̀kọ́. Láti lè ka ìwé dáradára, ó yẹ kí a mọ àwọn apá ìwé àti bí a ṣe ń ka ìwé lọ́nà tó tọ́.

Páálí Ojú-ìwé àti Ẹ̀yìn Ìwé

Gbogbo ìwé ló ní apá iwájú àti apá ẹ̀yìn. Apá iwájú ni a ń pè ní páálí ojú-ìwé (front cover). Apá ẹ̀yìn ni a ń pè ní ẹ̀yìn ìwé (back cover).

Páálí ojú-ìwé ni orúkọ ìwé àti àwòrán tó rẹwà sábà máa ń wà. Ẹ̀yìn ìwé sì máa ń ní àlàyé díẹ̀ nípa ohun tí ìwé náà sọ tàbí àwòrán mìíràn.

Òkè Ìwé àti Ìsàlẹ̀ Ìwé

Ojú-ìwé kọ̀ọ̀kan nínú ìwé ní òkè àti ìsàlẹ̀. Òkè ìwé (top of the page) ni apá tí ó wà lókè jù lọ lórí ojú-ìwé. Ìsàlẹ̀ ìwé (bottom of the page) ni apá tí ó wà nísàlẹ̀ jù lọ lórí ojú-ìwé.

Nígbà tí a bá ń ka ìwé, a máa ń bẹ̀rẹ̀ láti òkè ìwé lọ sí ìsàlẹ̀ ìwé.

Àkọ́lé Ìwé àti Ẹ̀ka-Àkọ́lé

Gbogbo ìwé ló ní orúkọ. Orúkọ yìí ni a ń pè ní àkọ́lé ìwé (book title). Àkọ́lé ìwé ni ó máa ń jẹ́ orúkọ tí ó tóbi jù lọ lórí páálí ojú-ìwé àti ní ìbẹ̀rẹ̀ ìwé.

Nínú ìwé, a tún lè rí àwọn orúkọ kéékèèké mìíràn tí ó máa ń pín àwọn apá ìwé sí. Àwọn orúkọ kéékèèké wọ̀nyí ni a ń pè ní ẹ̀ka-àkọ́lé (sub-heading). Ẹ̀ka-àkọ́lé máa ń jẹ́ orúkọ tí ó kéré díẹ̀ ju àkọ́lé ìwé lọ, ó sì máa ń wà nínú àwọn ojú-ìwé ìwé náà.

Ìyàtọ̀ tó wà láàárin àkọ́lé ìwé àti ẹ̀ka-àkọ́lé ni pé àkọ́lé ìwé ni orúkọ gbogbo ìwé náà, nígbà tí ẹ̀ka-àkọ́lé jẹ́ orúkọ apá kan tàbí orí kan nínú ìwé náà.

Nọ́ḿbà Ojú-ìwé

Ojú-ìwé kọ̀ọ̀kan nínú ìwé ní nọ́ḿbà tirẹ̀. Nọ́ḿbà yìí ni a ń pè ní nọ́ḿbà ojú-ìwé (page number). Nọ́ḿbà ojú-ìwé máa ń ràn wá lọ́wọ́ láti mọ iye ojú-ìwé tí a ti kà tàbí láti rí ojú-ìwé kan pàtó nínú ìwé.

Nọ́ḿbà ojú-ìwé sábà máa ń wà ní ìsàlẹ̀ ojú-ìwé, ní apá ọ̀tún tàbí apá òsì. Nígbà mìíràn, ó tún lè wà ní òkè ojú-ìwé, ní apá ọ̀tún tàbí apá òsì.

Bí A Ṣe N Kà Ìwé Dáradára

Kíkà ìwé dáradára jẹ́ ọgbọ́n tí ó yẹ kí gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ mọ. Ó máa ń jẹ́ kí a lè ka ìwé pẹ̀lú ìfọkànsí, kí a sì lóye ohun tí a ń kà.

Bí A Ṣe N Gbé Ìwé Dání

Láti ka ìwé dáradára, ó yẹ kí a gbé ìwé náà dáradára. Ìwé kíkà gbọ́dọ̀ wà níwájú wa, kí ó má sì jìnnà jù tàbí súnmọ́ jù. A gbọ́dọ̀ fi ọwọ́ méjèèjì gbé ìwé náà tàbí kí a fi ọwọ́ kan tẹ̀ ẹ́ mọ́lẹ̀ lórí tábìlì.

Ibi Tí A Ti N Bẹ̀rẹ̀ Kíkà àti Ìtọ́sọ́nà Kíkà

Nígbà tí a bá fẹ́ ka ìwé, a máa ń bẹ̀rẹ̀ láti apá òkè, ní ìbẹ̀rẹ̀ ìlà àkọ́kọ́. Ìtọ́sọ́nà kíkà nínú èdè Yorùbá àti èdè Gẹ̀ẹ́sì jẹ́ láti apá òsì lọ sí apá ọ̀tún. Nígbà tí a bá parí ìlà kan, a máa ń lọ sí ìlà tó tẹ̀ lé e ní ìsàlẹ̀.

Ìgbésẹ̀ kíkà ìwé dáradára:

1. Ṣí ìwé sí ojú-ìwé tí o fẹ́ kà.
2. Fi ìka rẹ tàbí ohun kékeré kan tọ́ka sí ìbẹ̀rẹ̀ ìlà àkọ́kọ́ ní apá òkè, apá òsì ojú-ìwé náà.
3. Ka láti apá òsì lọ sí apá ọ̀tún.
4. Nígbà tí o bá parí ìlà kan, lọ sí ìlà tó tẹ̀ lé e ní ìsàlẹ̀.
5. Tẹ̀síwájú láti ka báyìí títí o fi parí gbogbo ojú-ìwé náà.
6. Nígbà tí o bá parí ojú-ìwé kan, yí ìwé náà sí ojú-ìwé tó tẹ̀ lé e.