Atọ́nà Ilé-ẹ̀kọ́ àti Ìwà Tó Yẹ Ní Ilé-ẹ̀kọ́ for Primary 1

Atọ́nà Ilé-ẹ̀kọ́

Performance Objectives

By the end of the lesson, students should be able to:

1. dárúkọ àwọn àkókò tí ó yẹ kí a kíyèsí nílé ẹ̀kọ́ bí i aago ìwọlé, ìjáde ìtọ̀ àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ;
2. ṣe ìtọ́ka sí àwọn òfin tó rọ̀ mọ́ lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀;
3. ṣapèjúwe bí ó ti yẹ kí akẹ́kọ̀ọ́ tò sórí ìlà.

Kí Ni Atọ́nà Ilé-ẹ̀kọ́?

Atọ́nà ilé-ẹ̀kọ́ jẹ́ àwọn òfin àti ìlànà tí ó wà ní ilé-ẹ̀kọ́. Àwọn òfin wọ̀nyí máa ń jẹ́ kí gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ àti olùkọ́ wà ní àlàáfíà, kí wọ́n sì lè kọ́ ẹ̀kọ́ dáadáa.

Wọ́n ṣe àwọn òfin wọ̀nyí láti ràn wá lọ́wọ́ kí ilé-ẹ̀kọ́ wa lè dára, kí gbogbo ènìyàn sì lè gbádùn ara wọn níbẹ̀.

Àwọn Àkókò Pàtàkì Ní Ilé-ẹ̀kọ́

Ní ilé-ẹ̀kọ́, àwọn àkókò kan wà tí ó ṣe pàtàkì tí gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ gbọ́dọ̀ mọ̀ àti tẹ̀lé. Àwọn àkókò wọ̀nyí máa ń jẹ́ kí gbogbo nkan lọ déédéé.

Àwọn àkókò pàtàkì náà ni:

1. Aago Ìwọlé: Èyí ni àkókò tí ó yẹ kí akẹ́kọ̀ọ́ dé sí ilé-ẹ̀kọ́. Ó ṣe pàtàkì láti dé ní àkókò kí a tó bẹ̀rẹ̀ sí kọ́ ẹ̀kọ́. Ní àkókò yìí, akẹ́kọ̀ọ́ gbọ́dọ̀ wà ní orí pápá ìpéjọpọ̀ tàbí nínú yàrá ìkẹ́kọ̀ọ́ wọn.
2. Ìjáde Ìtọ̀: Èyí ni àkókò ìsinmi kúkúrú tí akẹ́kọ̀ọ́ lè lọ sí ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ tàbí kí wọ́n sinmi díẹ̀. Ní àkókò yìí, akẹ́kọ̀ọ́ lè wà ní pápá ìṣeré tàbí ní ilé-ìgbọ̀nsẹ̀.
3. Ìjáde Ìjẹun: Èyí ni àkókò tí akẹ́kọ̀ọ́ máa ń jẹun. Ó ṣe pàtàkì láti jẹun dáadáa kí ara lè ní agbára. Ní àkókò yìí, akẹ́kọ̀ọ́ gbọ́dọ̀ wà níbi tí wọ́n ti ń jẹun tàbí nínú yàrá ìkẹ́kọ̀ọ́ wọn.
4. Ìjáde Ìlọsílé: Èyí ni àkókò tí ilé-ẹ̀kọ́ máa ń parí fún ọjọ́ náà. Akẹ́kọ̀ọ́ gbọ́dọ̀ tẹ̀lé àwọn òfin nígbà tí wọ́n bá ń lọ sílé. Ní àkókò yìí, akẹ́kọ̀ọ́ gbọ́dọ̀ wà ní orí pápá ìpéjọpọ̀ tàbí ní ẹnu ibodè ilé-ẹ̀kọ́.

Ìwà Tó Yẹ Pẹ̀lú Akẹgbẹ́ Àti Akẹ́kọ̀ọ́ Yòóku

Ní ilé-ẹ̀kọ́, ó ṣe pàtàkì láti máa hùwà rere sí àwọn akẹgbẹ́ àti gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ mìíràn. Èyí máa ń jẹ́ kí gbogbo ènìyàn jẹ́ ọ̀rẹ́, kí wọ́n sì máa fẹ́ràn ara wọn.

Àwọn ìwà rere tí ó yẹ kí akẹ́kọ̀ọ́ máa hù ni:

1. Máa bá àwọn akẹgbẹ́ rẹ ṣeré.
2. Máa pín àwọn nkan rẹ fún wọn.
3. Máa ran àwọn akẹgbẹ́ rẹ lọ́wọ́.
4. Má ṣe jà pẹ̀lú ẹnikẹ́ni.
5. Máa sọ̀rọ̀ dáadáa sí gbogbo ènìyàn.
6. Máa kí àwọn olùkọ́ àti àwọn àgbàlagbà.

Bí Ó Ti Yẹ Láti Lo Ilé-Ìgbọ̀nsẹ̀

Ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ jẹ́ ibi tí a ti ń yàgbẹ́ tàbí tọ̀. Ó ṣe pàtàkì láti lo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ dáadáa kí ó má baà di ibi tí kò mọ́ tàbí tí ó lè fa àìsàn.

Àwọn òfin tó rọ̀ mọ́ lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ ni:

1. Máa lọ sí ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ nígbà tí o bá fẹ́ yàgbẹ́ tàbí tọ̀.
2. Máa fọ omi sí ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ lẹ́yìn tí o bá ti lò ó.
3. Máa fọ ọwọ́ rẹ pẹ̀lú ọṣẹ àti omi lẹ́yìn tí o bá ti lo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀.
4. Má ṣe da ìdọ̀tí sí ilé-ìgbọ̀nsẹ̀.
5. Máa pa ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ mọ́.

Bí A Ṣe Lè Lo Ilé-Ìgbọ̀nsẹ̀ Dáadáa

Lílo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ dáadáa máa ń jẹ́ kí ibẹ̀ mọ́, kí ó sì wà ní àlàáfíà fún gbogbo ènìyàn. Ìlànà náà ní àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí:

1. Wọlé sí ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ pẹ̀lú ìwà ọmọlúwàbí.
2. Lo ilé-ìgbọ̀nsẹ̀ fún ohun tí a ṣe é sí.
3. Lẹ́yìn tí o bá ti parí, fa omi sí i láti fọ gbogbo ìdọ̀tí lọ.
4. Jáde kúrò ní ilé-ìgbọ̀nsẹ̀.
5. Fọ ọwọ́ rẹ pẹ̀lú ọṣẹ àti omi tí ó mọ́.
6. Gbẹ ọwọ́ rẹ pẹ̀lú aṣọ gbígbẹ tàbí ẹrọ ìgbẹ́ ọwọ́.

Bí Ó Ti Yẹ Láti Tò Sórí Ìlà

Títò sórí ìlà ní ọ̀wọ̀ọ̀wọ́ jẹ́ ọ̀nà kan tí a fi ń ṣe nkan ní àlàáfíà àti déédéé. Ó máa ń jẹ́ kí a yẹra fún wíwọ́ ara ẹni tàbí rírìn lórí ara ẹni.

Ó ṣe pàtàkì láti tò sórí ìlà nígbà tí a bá fẹ́:

1. Wọlé sí yàrá ìkẹ́kọ̀ọ́.
2. Jáde kúrò ní yàrá ìkẹ́kọ̀ọ́.
3. Lọ sí pápá ìṣeré.
4. Lọ sí ilé-ìgbọ̀nsẹ̀.
5. Lọ síbi tí a ti ń jẹun.

Bí A Ṣe Lè Tò Sórí Ìlà Dáadáa

Títò sórí ìlà dáadáa máa ń jẹ́ kí gbogbo nkan lọ láìsí ìṣòro. Ìlànà náà ní àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí:

1. Dúró lẹ́yìn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó wà níwájú rẹ.
2. Máa fi ààyè díẹ̀ sí àárín ìwọ àti ẹni tí ó wà níwájú rẹ.
3. Má ṣe tì ẹnikẹ́ni.
4. Máa dúró jẹ́ẹ́, má ṣe sọ̀rọ̀ tàbí ṣeré.
5. Dúró títí tí yóò fi kan ìwọ láti lọ.