Àwọn Àwọ̀ Ìpìlẹ̀ Ní Èdè Yorùbá for Primary 1

Àwọn Àwọ̀ Ìpìlẹ̀ Ní Èdè Yorùbá

Performance Objectives

By the end of the lesson, students should be able to:

1. dárúkọ àwọn àwọ̀ ìpìlẹ̀ pẹ̀lú èdè Yorùbá;
2. ṣe ìdámọ̀ àwọn àwọ̀ ìpìlẹ̀;
3. tọ́ka sí àwọn nǹkan tó ní àwọ̀ ìpìlẹ̀ ní àyíká wọn.

Kí Ni Àwọ̀?

Àwọ̀ jẹ́ ohun tí a fi ń rí àwọn nǹkan yàtọ̀ sí ara wọn. Gbogbo ibi tí a bá wò ni àwọ̀ wà. Àwọn nǹkan ní àyíká wa ní oríṣiríṣi àwọ̀.

Kí Ni Àwọn Àwọ̀ Ìpìlẹ̀?

Àwọn àwọ̀ ìpìlẹ̀ jẹ́ àwọn àwọ̀ tí kò sí ohun tí ó lè fi wọ́n hàn. Wọ́n jẹ́ àwọn àwọ̀ tí a fi ń dá àwọn àwọ̀ mìíràn sílẹ̀. Wọ́n jẹ́ àwọn àwọ̀ pàtàkì mẹ́ta.

Àwọn Àwọ̀ Ìpìlẹ̀ Ní Èdè Yorùbá

Àwọn àwọ̀ ìpìlẹ̀ mẹ́ta náà ni:

1. Pupa (Red)
2. Ofèéfèé (Yellow)
3. Búlúù (Blue)

Àwọn àwọ̀ wọ̀nyí ni a máa ń pè ní àwọn àwọ̀ ìpìlẹ̀. Wọ́n ṣe pàtàkì gan-an.

Ṣíṣe Ìdámọ̀ Àwọn Àwọ̀ Ìpìlẹ̀

Láti ṣe ìdámọ̀ àwọn àwọ̀ ìpìlẹ̀, a gbọ́dọ̀ mọ orúkọ wọn ní èdè Yorùbá àti bí wọ́n ṣe rí. Nígbà tí a bá rí nǹkan kan tí ó ní àwọ̀ Pupa, a ó mọ̀ pé Pupa ni. Bákan náà fún Ofèéfèé àti Búlúù.

Jẹ́ kí a wo àwọn nǹkan tí ó ní àwọn àwọ̀ ìpìlẹ̀ wọ̀nyí ní àyíká wa.

Àwọ̀ Pupa (Red)

Àwọ̀ Pupa jẹ́ àwọ̀ kan tí ó máa ń hàn kedere. Ó máa ń wà lára ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan tí a máa ń rí lójoojúmọ́.

Àwọn nǹkan tí ó ní àwọ̀ Pupa ní àyíká wa pẹ̀lú:

1. Ẹ̀jẹ̀ (Blood)
2. Tomati (Tomato)
3. Ata pupa (Red pepper)
4. Àwọn èso kan bíi apple (Some fruits like apple)
5. Àwọn aṣọ kan (Some clothes)

Àwọ̀ Ofèéfèé (Yellow)

Àwọ̀ Ofèéfèé jẹ́ àwọ̀ tí ó máa ń dán. Ó máa ń mú inú ènìyàn dùn. A máa ń rí i lára ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan pẹ̀lú.

Àwọn nǹkan tí ó ní àwọ̀ Ofèéfèé ní àyíká wa pẹ̀lú:

1. Oòrùn (Sun)
2. Ọ̀gẹ̀dẹ̀ tí ó pọ́n (Ripe banana)
3. Òròóro (Palm oil)
4. Adìyẹ kékeré (Chick)
5. Àwọn odòdó kan (Some flowers)

Àwọ̀ Búlúù (Blue)

Àwọ̀ Búlúù jẹ́ àwọ̀ tí ó máa ń fúnni ní ìfọkànbalẹ̀. Ó máa ń wà lára àwọn nǹkan tí ó tóbi bíi ojú ọ̀run.

Àwọn nǹkan tí ó ní àwọ̀ Búlúù ní àyíká wa pẹ̀lú:

1. Ojú ọ̀run (Sky)
2. Omi òkun tàbí omi adágún (Ocean water or lake water)
3. Àwọn aṣọ kan (Some clothes)
4. Àwọn ìwé àti ohun èlò ilé-ìwé kan (Some books and school items)

Ṣíṣe Àṣàyàn àti Títọ́ka sí Àwọn Àwọ̀

Nígbà tí a bá ti mọ àwọn àwọ̀ ìpìlẹ̀ mẹ́ta náà, a lè tọ́ka sí wọn lára àwọn nǹkan tí a bá rí. Fun àpẹẹrẹ, tí a bá rí bọ́ọ̀lù pupa, a lè sọ pé “Bọ́ọ̀lù Pupa ni èyí.”

Láti ṣe ìdámọ̀ àwọn àwọ̀ ìpìlẹ̀ àti títọ́ka sí wọn, a lè ṣe àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ wọ̀nyí:

1. Dídárúkọ Àwọ̀: Olùkọ́ lè fi àwọ̀ kan hàn, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sì dárúkọ rẹ̀ ní èdè Yorùbá. Fun àpẹẹrẹ, tí olùkọ́ bá fi àwọ̀ pupa hàn, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sọ pé “Pupa”.
2. Títọ́ka sí Nǹkan: Olùkọ́ lè sọ orúkọ àwọ̀ kan, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sì tọ́ka sí nǹkan tí ó ní àwọ̀ náà nínú yàrá tàbí ní àyíká wọn. Fun àpẹẹrẹ, tí olùkọ́ bá sọ pé “Ofèéfèé”, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tọ́ka sí ọ̀gẹ̀dẹ̀ tàbí ohun mìíràn tí ó ní àwọ̀ Ofèéfèé.
3. Ṣíṣe Àfihàn Nǹkan: Olùkọ́ lè fi oríṣiríṣi nǹkan hàn, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sì dárúkọ àwọ̀ ìpìlẹ̀ tí ó wà lára nǹkan náà. Fun àpẹẹrẹ, tí olùkọ́ bá fi tomati hàn, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò sọ pé “Pupa”.

Mímọ àwọn àwọ̀ ìpìlẹ̀ wọ̀nyí yóò ràn wá lọ́wọ́ láti mọ àwọn àwọ̀ mìíràn nígbà tí a bá dàgbà.