Ìṣẹ̀dá Ọ̀rọ̀ Yorùbá Láti Ara Sílẹ́bù Méjì for Primary 1

Ìṣẹ̀dá Ọ̀rọ̀ Yorùbá Láti Ara Sílébù Méjì

Performance Objectives

Akẹ́kọ̀ọ́ yóò lè:

1. ṣàgbékalẹ̀ sílébù oní kóńsónáǹtì àti fáwẹĺì(KF);
2. ṣẹ̀dá ọ̀rọ̀ láti ara síso sílébù méjì papọ: ì + yá = ìya,́ bà + tà = bàta,̀ kí + kún = kíkún;
3. ka àwọn ọ̀rọ̀ tí a ṣẹdá nípa kíkan sílébù méjì papọ.

Kí Ni Sílébù?

Sílébù jẹ́ apá kan nínú ọ̀rọ̀ tí a lè pè jáde lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo. Gbogbo sílébù ní fáwẹ́lì kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ.

Nínú èdè Yorùbá, ọ̀pọ̀lọpọ̀ sílébù ni ó ní kóńsónáǹtì kan àti fáwẹ́lì kan. Irú sílébù yìí ni a ń pè ní sílébù oní kóńsónáǹtì àti fáwẹ́lì (KF).

Àwọn fáwẹ́lì Yorùbá ni: a, e, ẹ, i, o, ọ, u.

Àwọn kóńsónáǹtì Yorùbá ni: b, d, f, g, gb, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ṣ, t, w, y.

Ṣíṣàgbékalẹ̀ Sílébù Oní Kóńsónáǹtì àti Fáwẹ́lì (KF)

Sílébù oní kóńsónáǹtì àti fáwẹ́lì (KF) jẹ́ sílébù tí ó ní kóńsónáǹtì kan ní ìbẹ̀rẹ̀ àti fáwẹ́lì kan lẹ́yìn rẹ̀.

Àwọn àpẹẹrẹ sílébù oní kóńsónáǹtì àti fáwẹ́lì (KF) ni:

1. ba
2. de
3. fẹ
4. gi
5. kọ
6. lu
7. mọ
8. na
9. pẹ
10. ro
11. ṣu
12. ta
13. wo
14. ya

Ìṣẹ̀dá Ọ̀rọ̀ Láti Ara Sílébù Méjì

A lè fi sílébù méjì pọ̀ láti ṣẹ̀dá ọ̀rọ̀ kan. Ọ̀rọ̀ tí a ṣẹ̀dá yóò ní ìtumọ̀.

Àwọn ọ̀rọ̀ tí a lè ṣẹ̀dá nípa fífi sílébù méjì pọ̀ ni:

1. ì + yá = ìyá (Ìyá túmọ̀ sí ‘mother’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
2. bà + tà = bàtà (Bàtà túmọ̀ sí ‘shoe’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
3. kí + kún = kíkún (Kíkún túmọ̀ sí ‘full’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
4. bá + mi = bámi (Bámi túmọ̀ sí ‘help me’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
5. dá + ra = dára (Dára túmọ̀ sí ‘good’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
6. fẹ́ + ràn = fẹ́ràn (Fẹ́ràn túmọ̀ sí ‘love’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
7. gbé + mi = gbémi (Gbémi túmọ̀ sí ‘carry me’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
8. jẹ +un = jẹun (Jẹun túmọ̀ sí ‘eat food’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
9. kọ +wé = kọwé (Kọwé túmọ̀ sí ‘write’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
10. lọ + sí = lọsí (Lọsí túmọ̀ sí ‘go to’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
11. mú + mi = múmi (Múmi túmọ̀ sí ‘take me’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
12. ná + ni = náni (Náni túmọ̀ sí ‘spend money’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
13. pà +tàkì = pàtàkì (Pàtàkì túmọ̀ sí ‘important’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
14. sùn + ún = sùnún (Sùnún túmọ̀ sí ‘sleep’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
15. ṣe + é = ṣeé (Ṣeé túmọ̀ sí ‘do it’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
16. tẹ +lé = tẹlé (Tẹlé túmọ̀ sí ‘follow’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
17. wá + mi = wámi (Wámi túmọ̀ sí ‘look for me’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)
18. yá +ra = yára (Yára túmọ̀ sí ‘be fast’ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.)

Kíka Àwọn Ọ̀rọ̀ Tí A Ṣẹ̀dá Nípa Kíkan Sílébù Méjì Papọ̀

Lẹ́yìn tí a bá ti ṣẹ̀dá ọ̀rọ̀ láti ara sílébù méjì, ó ṣe pàtàkì láti mọ bí a ṣe ń ka àwọn ọ̀rọ̀ náà.

Kíka àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí nípa kíkan sílébù méjì papọ̀ jẹ́ ọ̀nà kan láti mọ̀ ọ́n dáradára.

Àwọn ọ̀rọ̀ tí a ti ṣẹ̀dá àti bí a ṣe ń ka wọ́n:

1. Ìyá: Ka ‘ì’ lẹ́yìn náà ka ‘yá’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Ìyá’.
2. Bàtà: Ka ‘bà’ lẹ́yìn náà ka ‘tà’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Bàtà’.
3. Kíkún: Ka ‘kí’ lẹ́yìn náà ka ‘kún’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Kíkún’.
4. Bámi: Ka ‘bá’ lẹ́yìn náà ka ‘mi’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Bámi’.
5. Dára: Ka ‘dá’ lẹ́yìn náà ka ‘ra’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Dára’.
6. Fẹ́ràn: Ka ‘fẹ́’ lẹ́yìn náà ka ‘ràn’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Fẹ́ràn’.
7. Gbémi: Ka ‘gbé’ lẹ́yìn náà ka ‘mi’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Gbémi’.
8. Jẹun: Ka ‘jẹ’ lẹ́yìn náà ka ‘un’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Jẹun’.
9. Kọwé: Ka ‘kọ’ lẹ́yìn náà ka ‘wé’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Kọwé’.
10. Lọsí: Ka ‘lọ’ lẹ́yìn náà ka ‘sí’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Lọsí’.
11. Múmi: Ka ‘mú’ lẹ́yìn náà ka ‘mi’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Múmi’.
12. Náni: Ka ‘ná’ lẹ́yìn náà ka ‘ni’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Náni’.
13. Pàtàkì: Ka ‘pà’ lẹ́yìn náà ka ‘tàkì’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Pàtàkì’.
14. Sùnún: Ka ‘sùn’ lẹ́yìn náà ka ‘ún’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Sùnún’.
15. Ṣeé: Ka ‘ṣe’ lẹ́yìn náà ka ‘é’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Ṣeé’.
16. Tẹlé: Ka ‘tẹ’ lẹ́yìn náà ka ‘lé’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Tẹlé’.
17. Wámi: Ka ‘wá’ lẹ́yìn náà ka ‘mi’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Wámi’.
18. Yára: Ka ‘yá’ lẹ́yìn náà ka ‘ra’. Papọ̀, ó jẹ́ ‘Yára’.