Alífábẹ́ẹ̀tì Èdè Yorùbá, Kọ́ńsónáǹtì àti Fáwẹ́lì for Primary 1

Alífábẹ́ẹ̀tì Èdè Yorùbá

Performance Objectives

By the end of the lesson, students should be able to:

1. Tọ́ka sí àwọn alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá;
2. Sọ iye kọ́ńsónáǹtì àti fáwẹ́lì tí ó wà ní èdè Yorùbá;
3. Ṣe ìdámọ̀ fáwẹ́lì gẹ́gẹ́ bí sílébù kan;
4. Ka alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá.

Kí Ni Alífábẹ́ẹ̀tì Èdè Yorùbá?

Alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá ni gbogbo àwọn lẹ́tà tí a fi ń kọ èdè Yorùbá. Àwọn lẹ́tà wọ̀nyí ni a máa ń lò láti fi kọ ọ̀rọ̀ àti gbólóhùn ní èdè Yorùbá.

Àpapọ̀ Alífábẹ́ẹ̀tì Èdè Yorùbá

Alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá jẹ́ ogún-ó-lé-mẹ́ta (25) lápapọ̀. Àwọn lẹ́tà wọ̀nyí ni a pín sí ọ̀nà méjì: kọ́ńsónáǹtì àti fáwẹ́lì.

Àwọn Alífábẹ́ẹ̀tì Èdè Yorùbá

Àwọn alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá ni:

1. A
2. B
3. D
4. E
5. Ẹ
6. F
7. G
8. Gb
9. H
10. I
11. J
12. K
13. L
14. M
15. N
16. O
17. Ọ
18. P
19. R
20. S
21. Ṣ
22. T
23. U
24. W
25. Y

Kọ́ńsónáǹtì àti Fáwẹ́lì

Alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá ní kọ́ńsónáǹtì méjìdínlógún (18) àti fáwẹ́lì méje (7).

Àwọn Kọ́ńsónáǹtì Èdè Yorùbá

Kọ́ńsónáǹtì jẹ́ àwọn lẹ́tà tí kò lè dúró dáyà láìsí fáwẹ́lì. Wọ́n nílò fáwẹ́lì láti lè sọ ohùn jáde. Àwọn kọ́ńsónáǹtì èdè Yorùbá jẹ́ méjìdínlógún (18). Wọ́n jẹ́:

1. B
2. D
3. F
4. G
5. Gb
6. H
7. J
8. K
9. L
10. M
11. N
12. P
13. R
14. S
15. Ṣ
16. T
17. W
18. Y

Àwọn Fáwẹ́lì Èdè Yorùbá

Fáwẹ́lì jẹ́ àwọn lẹ́tà tí ó lè dúró dáyà tí wọ́n sì lè sọ ohùn jáde láìsí kọ́ńsónáǹtì. Àwọn fáwẹ́lì èdè Yorùbá jẹ́ méje (7). Wọ́n jẹ́:

1. A
2. E
3. Ẹ
4. I
5. O
6. Ọ
7. U

Fáwẹ́lì Gẹ́gẹ́ Bí Sílébù Kan

Ní èdè Yorùbá, fáwẹ́lì kan ṣoṣo lè jẹ́ sílébù kan. Èyí túmọ̀ sí pé fáwẹ́lì lè dúró fún ohùn kan nínú ọ̀rọ̀. Fáwẹ́lì kọ̀ọ̀kan ní ohùn tirẹ̀ tí ó lè sọ jáde.

Àwọn àpẹẹrẹ ọ̀rọ̀ tí fáwẹ́lì jẹ́ sílébù kan nínú wọn ni:

1. A-bá
2. E-wé
3. Ẹ-ran
4. I-ṣu
5. O-mi
6. Ọ-kọ̀
7. U-lù

Nínú àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyí, fáwẹ́lì kọ̀ọ̀kan (A, E, Ẹ, I, O, Ọ, U) dúró gẹ́gẹ́ bí sílébù kan ṣoṣo ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rọ̀ náà.

Kíka Alífábẹ́ẹ̀tì Èdè Yorùbá

Kíka alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá jẹ́ láti sọ gbogbo àwọn lẹ́tà náà lẹ́yìn ara wọn ní ọ̀nà tí ó tọ́. Èyí máa ń ràn wá lọ́wọ́ láti mọ àwọn lẹ́tà náà àti bí a ṣe ń pè wọ́n.

Bí A Ṣe Ń Ka Alífábẹ́ẹ̀tì Èdè Yorùbá

Láti ka alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá, tẹ̀lé àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí:

1. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú lẹ́tà àkọ́kọ́, ìyẹn A.
2. Sọ lẹ́tà kọ̀ọ̀kan jáde ní tẹ̀léǹtẹ̀lé.
3. Ríi dájú pé a pè lẹ́tà kọ̀ọ̀kan ní ọ̀nà tí ó tọ́.
4. Mọ̀ pé àwọn lẹ́tà kan wà tí wọ́n ní àmì sí orí wọn, bíi Ẹ, Ọ, àti Ṣ.
5. Mọ̀ pé lẹ́tà kan wà tí ó jẹ́ méjì, ìyẹn Gb.

Jẹ́ kí a ka gbogbo alífábẹ́ẹ̀tì èdè Yorùbá papọ̀:

A, B, D, E, Ẹ, F, G, Gb, H, I, J, K, L, M, N, O, Ọ, P, R, S, Ṣ, T, U, W, Y.