Ìṣẹ̀dá Sílẹ́bù Kan Láti Ara Lẹ́tà Méjì for Primary 1

Ìṣẹ̀dá Sílẹ́bù Kan Láti Ara Lẹ́tà Méjì

Performance Objectives

By the end of the lesson, students should be able to:

1. Sọ bí a ṣe ń ṣẹ̀dá sílébù;
2. So kọńsónáńtì àti fáwẹ́lì pọ̀ láti ṣẹ̀dá sílébù kan;
3. Pe àwọn sílébù tí a ṣẹ̀da;
4. So kọńsónáńtì àti fáwẹ́lì pọ̀ láti ṣẹ̀dá sílébù kan.

Kí Ni Sílẹ́bù?

Sílẹ́bù jẹ́ apá kan nínú ọ̀rọ̀ tí a lè pè lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo.

Nígbà tí a bá ń sọ̀rọ̀, a máa ń pín àwọn ọ̀rọ̀ sí àwọn apá kékeré. Àwọn apá kékeré wọ̀nyí ni a ń pè ní sílẹ́bù. Fún àpẹẹrẹ, ọ̀rọ̀ “bàtà” ní sílẹ́bù méjì: “bà” àti “tà”.

Bí A Ṣe Ń Ṣẹ̀dá Sílẹ́bù Kan Láti Ara Lẹ́tà Méjì

Nínú èdè Yorùbá, ọ̀pọ̀lọpọ̀ sílẹ́bù ni a máa ń ṣẹ̀dá láti ara lẹ́tà méjì.

Lẹ́tà méjì tí a máa ń lò láti ṣẹ̀dá sílẹ́bù kan ni kọńsónáńtì kan àti fáwẹ́lì kan. Kọńsónáńtì ni lẹ́tà bíi ‘b’, ‘d’, ‘f’, ‘g’, ‘h’, ‘j’, ‘k’, ‘l’, ‘m’, ‘n’, ‘p’, ‘r’, ‘s’, ‘t’, ‘w’, ‘y’. Fáwẹ́lì ni lẹ́tà bíi ‘a’, ‘e’, ‘ẹ’, ‘i’, ‘o’, ‘ọ’, ‘u’.

Nígbà tí a bá so kọńsónáńtì kan pọ̀ pẹ̀lú fáwẹ́lì kan, a máa ń rí sílẹ́bù kan. Èyí ni ọ̀nà tí a gbà ń ṣẹ̀dá sílẹ́bù kan láti ara lẹ́tà méjì.

Àkànpọ̀ Kọńsónáńtì àti Fáwẹ́lì Láti Ṣẹ̀dá Sílẹ́bù Kan

Láti ṣẹ̀dá sílẹ́bù kan, a gbọ́dọ̀ so kọńsónáńtì kan pọ̀ pẹ̀lú fáwẹ́lì kan. Kọńsónáńtì ni lẹ́tà tí ohùn rẹ̀ máa ń jáde pẹ̀lú ìdíwọ́ díẹ̀ nínú ẹnu. Fáwẹ́lì ni lẹ́tà tí ohùn rẹ̀ máa ń jáde láìsí ìdíwọ́ nínú ẹnu.

Àwọn àpẹẹrẹ bí a ṣe ń so kọńsónáńtì àti fáwẹ́lì pọ̀ láti ṣẹ̀dá sílẹ́bù kan ni:

1. Kọńsónáńtì ‘b’ + Fáwẹ́lì ‘a’ = Sílẹ́bù ‘ba’
2. Kọńsónáńtì ‘d’ + Fáwẹ́lì ‘e’ = Sílẹ́bù ‘de’
3. Kọńsónáńtì ‘f’ + Fáwẹ́lì ‘i’ = Sílẹ́bù ‘fi’
4. Kọńsónáńtì ‘g’ + Fáwẹ́lì ‘o’ = Sílẹ́bù ‘go’
5. Kọńsónáńtì ‘h’ + Fáwẹ́lì ‘u’ = Sílẹ́bù ‘hu’
6. Kọńsónáńtì ‘j’ + Fáwẹ́lì ‘ẹ’ = Sílẹ́bù ‘jẹ’
7. Kọńsónáńtì ‘k’ + Fáwẹ́lì ‘ọ’ = Sílẹ́bù ‘kọ’

Pípe Àwọn Sílẹ́bù Tí A Ṣẹ̀dá

Ó ṣe pàtàkì láti mọ bí a ṣe ń pe àwọn sílẹ́bù wọ̀nyí dáadáa. Ohùn tí a bá fi pe kọńsónáńtì àti fáwẹ́lì ni yóò fún wa ní ohùn sílẹ́bù náà.

Àwọn àpẹẹrẹ sílẹ́bù àti bí a ṣe ń pe wọ́n ni:

1. Ba: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “bàtà” (shoe)
2. De: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “dé” (arrive)
3. Fi: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “fi” (give/put)
4. Go: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “góńgó” (peak)
5. Hu: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “hù” (sprout)
6. Jẹ: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “jẹ” (eat)
7. Kọ: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “kọ” (write)
8. La: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “là” (open)
9. Mọ: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “mọ̀” (know)
10. Na: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “na” (stretch)
11. Pe: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “pé” (complete)
12. Ra: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “rà” (buy)
13. Ṣe: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “ṣe” (do)
14. Ta: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “tà” (sell)
15. Wo: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “wò” (look)
16. Ya: Bíi nínú ọ̀rọ̀ “yà” (turn)

Ṣíṣe Àkànpọ̀ Kọńsónáńtì àti Fáwẹ́lì Láti Ṣẹ̀dá Sílẹ́bù

Láti lè mọ bí a ṣe ń ṣẹ̀dá sílẹ́bù dáadáa, ó ṣe pàtàkì láti ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ nípa sísopọ̀ kọńsónáńtì àti fáwẹ́lì.

Àwọn ìgbésẹ̀ tí a lè tẹ̀lé láti so kọńsónáńtì àti fáwẹ́lì pọ̀ láti ṣẹ̀dá sílẹ́bù kan ni:

1. Yan kọńsónáńtì kan lára àwọn lẹ́tà Yorùbá, fún àpẹẹrẹ ‘m’.
2. Yan fáwẹ́lì kan lára àwọn lẹ́tà Yorùbá, fún àpẹẹrẹ ‘a’.
3. So kọńsónáńtì náà pọ̀ pẹ̀lú fáwẹ́lì náà láti ṣẹ̀dá sílẹ́bù kan, èyí yóò jẹ́ ‘ma’.
4. Pe sílẹ́bù tí a ṣẹ̀dá náà jáde.
5. Ṣe àtúnyẹ̀wò pẹ̀lú àwọn kọńsónáńtì àti fáwẹ́lì mìíràn.

Fún àpẹẹrẹ, a lè ṣe àkànpọ̀ wọ̀nyí:

1. ‘p’ + ‘e’ = ‘pe’
2. ‘r’ + ‘o’ = ‘ro’
3. ‘s’ + ‘u’ = ‘su’
4. ‘t’ + ‘a’ = ‘ta’
5. ‘w’ + ‘i’ = ‘wi’
6. ‘y’ + ‘ẹ’ = ‘yẹ’