ARTICLE CONTENTSOn this page 6 sections
Haruffan Hausa
Performance Objectives
By the end of the lesson, students should be able to:
- tantance haruffa;
- karanta haruffa;
- rubuta haruffa.
Menene Haruffan Hausa? (What are Hausa Letters?)
Haruffan Hausa su ne alamomin da muke amfani da su wajen rubuta harshen Hausa. Suna taimaka mana mu karanta da rubuta kalmomi da jimla.
Kowanne harafi yana da nasa sauti da kuma sunansa. Idan muka san haruffa, za mu iya karanta littattafai da rubuta abubuwan da muke so mu faɗa.
Gane Haruffan Hausa da Sunayensu (Recognizing Hausa Letters and Their Names)
Akwai haruffa da yawa a harshen Hausa. Kowanne harafi yana da babban harafi (capital letter) da kuma ƙaramin harafi (small letter). Yana da muhimmanci a san kowanne harafi da sunansa.
Ga haruffan Hausa da sunayensu, tare da misalan kalmomi:
- A a (A): kamar a kalmar Aboki (friend)
- B b (Ba): kamar a kalmar Baƙi (guest)
- Ɓ ɓ (Ɓa): kamar a kalmar Ɓarawo (thief)
- C c (Ca): kamar a kalmar Ciya (eat)
- D d (Da): kamar a kalmar Dawaki (horses)
- Ɗ ɗ (Ɗa): kamar a kalmar Ɗan (son)
- E e (E): kamar a kalmar Ewa (guinea fowl)
- F f (Fa): kamar a kalmar Fara (begin)
- G g (Ga): kamar a kalmar Gida (house)
- H h (Ha): kamar a kalmar Hula (cap)
- I i (I): kamar a kalmar Ido (eye)
- J j (Ja): kamar a kalmar Jaka (bag)
- K k (Ka): kamar a kalmar Kifi (fish)
- Ƙ ƙ (Ƙa): kamar a kalmar Ƙofa (door)
- L l (La): kamar a kalmar Lemu (orange)
- M m (Ma): kamar a kalmar Mota (car)
- N n (Na): kamar a kalmar Nama (meat)
- O o (O): kamar a kalmar Oro (gold)
- R r (Ra): kamar a kalmar Rana (sun)
- S s (Sa): kamar a kalmar Sarki (chief)
- Sh sh (Sha): kamar a kalmar Shanu (cattle)
- T t (Ta): kamar a kalmar Tafiya (journey)
- Ts ts (Tsa): kamar a kalmar Tsuntsu (bird)
- U u (U): kamar a kalmar Uwa (mother)
- W w (Wa): kamar a kalmar Wasa (play)
- Y y (Ya): kamar a kalmar Yaro (boy)
- ‘Y ‘y (‘Ya): kamar a kalmar ‘Yar (daughter)
- Z z (Za): kamar a kalmar Zomo (rabbit)

Rabe-Raben Haruffan Hausa: Baƙaƙe da Wasula (Classification of Hausa Letters: Consonants and Vowels)
Ana raba haruffan Hausa zuwa manyan rukuni biyu: Wasula da Baƙaƙe.
Wasula (Vowels)
Wasula su ne haruffa waɗanda za su iya yin sauti su kaɗai ba tare da taimakon wani harafi ba. Suna da mahimmanci wajen samar da sautin kalmomi.
Wasulan Hausa guda biyar ne:
- A a
- E e
- I i
- O o
- U u
Misali, a kalmar “ruwa” (water), haruffan ‘u’ da ‘a’ wasula ne.
Baƙaƙe (Consonants)
Baƙaƙe su ne haruffa waɗanda ba za su iya yin sauti su kaɗai ba. Suna buƙatar wasula don su samar da cikakken sauti da kuma kalmomi.
Baƙaƙen Hausa sun haɗa da duk sauran haruffa ban da wasula. Ga su kamar haka:
- B b
- Ɓ ɓ
- C c
- D d
- Ɗ ɗ
- F f
- G g
- H h
- J j
- K k
- Ƙ ƙ
- L l
- M m
- N n
- R r
- S s
- Sh sh
- T t
- Ts ts
- W w
- Y y
- ‘Y ‘y
- Z z
Misali, a kalmar “gida” (house), haruffan ‘g’, ‘d’ baƙaƙe ne, yayin da ‘i’ da ‘a’ wasula ne.
Yadda Ake Rubuta Haruffan Hausa (How to Write Hausa Letters)
Rubuta haruffa da kyau yana da muhimmanci don mutane su iya karanta abin da ka rubuta. Yana da kyau a bi matakai masu sauƙi don rubuta kowanne harafi daidai.
Matakan Rubuta Haruffa da Kyau (Steps for Writing Letters Neatly)
Don rubuta haruffa da kyau, bi waɗannan matakan:
- Riƙe Fensir da Kyau: Riƙe fensir ɗinka da kyau tsakanin yatsun hannunka uku. Kada ka riƙe shi da ƙarfi sosai ko a sako-sako.
- Fara Daga Sama: Yawancin haruffa ana fara rubuta su daga sama zuwa ƙasa. Wannan yana taimakawa wajen samun tsari mai kyau.
- Yi Amfani da Layi: Idan kana rubutawa a littafin da ke da layi, yi ƙoƙari ka rubuta haruffan a kan layin. Haruffa kamar ‘a’, ‘c’, ‘e’ suna zama a tsakanin layin, yayin da ‘b’, ‘d’, ‘f’ suna hawa sama.
- Yi Aiki Akai-Akai: Hanya mafi kyau don ƙwarewa a rubutu ita ce yin aiki akai-akai. Rubuta haruffa da kalmomi kowace rana.
Misalan Rubutun Haruffa (Examples of Letter Writing)
Ga yadda za a rubuta wasu haruffa. Ka tuna ka fara daga inda kibiya ta nuna:
- Harafin A a:
- Babban ‘A’: Fara daga sama, zana layi zuwa ƙasa a hagu, sannan wani layi zuwa ƙasa a dama, sai kuma layi a tsakiya.
- Ƙaramin ‘a’: Fara da zana da’ira, sannan zana ɗan layi daga sama zuwa ƙasa a gefen dama.
- Harafin B b:
- Babban ‘B’: Zana layi daga sama zuwa ƙasa, sannan zana rabin da’ira biyu a gefen dama.
- Ƙaramin ‘b’: Zana layi daga sama zuwa ƙasa, sannan zana da’ira a ƙasa a gefen dama.
- Harafin D d:
- Babban ‘D’: Zana layi daga sama zuwa ƙasa, sannan zana babban rabin da’ira a gefen dama.
- Ƙaramin ‘d’: Fara da zana da’ira, sannan zana layi daga sama zuwa ƙasa a gefen dama.
Ka yi ƙoƙari ka rubuta dukkan haruffan Hausa a littafinka, kana mai kula da yadda kowanne yake.







0 comments
Open the discussion when you need it. Comments stay collapsed until requested so the initial article remains light.